Pomoc dla niepełnosprawnych

Akty prawne dotyczące NGO

08.09.2011

Najczęściej zadawane pytania dotyczące znowelizowanej ustawy

Pytanie nr 1: nie mamy uchwalonego planu współpracy z organizacjami na 2010 rok. Tymczasem w życie weszła już nowelizacja ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, która wymaga uchwalenia takiego planu do 30 listopada danego roku na rok następny. W związku z tym jeśli uchwalimy plan w tym roku, może dojść do złamania prawa. Jak wybrnąć z tej sytuacji? Uchwalić plan w kwietniu na ten rok, a w listopadzie na rok następny?

Odpowiedź: należy jak najszybciej uchwalić program współpracy na rok 2010 ale zgodnie już z nowymi przepisami, a do 30 listopada na rok 2011.


Pytanie nr 2: mam pewne wątpliwości dotyczące zastosowania nowości w ustawie o działalności pożytku publicznego i wolontariacie dotyczącej trybu pomijającego konkurs przy dofinansowaniu do 10.000 zł (Art.19a Ustawy z dn.22.01.2010r. o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz niektórych innych ustaw). Oczywiście spełnione są wszystkie założenia projektu, aspirującego o dofinansowanie, opisane w ustawie.

a) W Art.19a ust.2 jest mowa o "złożeniu oferty przez organizację". Czy oferta ta powinna być złożona na jakimś specjalnym druku lub powinna zawierać jakieś specjalne dane? Jak powinna wyglądać taka oferta?

Odpowiedź: nie ma jednoznacznie wskazane w ustawie co to ma być. Wystąpiłem do Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w tej sprawie. Jednakże według mnie, taki wniosek powinien być złożony na ofercie realizacji zadania publicznego, tak jak w przypadku normalnych konkursów. W art. 19a jest odwołanie do art. 14.

b) W Art.19a ust.3 jest mowa o zamieszczeniu "oferty na 7 dni (...)". Czy w wymienionych miejscach należy umieścić ofertę, która wpłynęła od organizacji?

Odpowiedź: tak, należy zamieścić pełną ofertę.

c) W Art. 19a ust.4 jest mowa o tym że każdy "może zgłosić uwagi dotyczące oferty" w ciągu ustawowych 7 dni. Czy brak regulacji oznacza że forma zgłaszania uwag jest dowolna? Czy organ wykonawczy morze podać informacje o trybie składania uwag?
Odpowiedź: tak, organ wykonawczy może samodzielnie zdecydować w sprawie trybu składania takich uwag.

Pytanie nr 3: na podstawie pytań skierowanych przez przedstawicieli samorządów terytorialnych zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie informacji dotyczących komisji konkursowych, które powołuje się do rozpatrywania ofert na podstawie art. 15 ust 2a ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873 z późn. zm.).
W celu powołania komisji konkursowej powinien być określony w programie współpracy tryb powoływania i zasady działania – art. 5a ust 4 pkt 11 ustawy. Jednocześnie do rocznych programów współpracy uchwalonych przed wejściem zmienionych przepisów w życie stosuje się przepisy dotychczasowe – art. 21 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2010 nr 28 poz. 146).
W związku z powyższym proszę o interpretację przepisów jak powinna teraz wyglądać procedura? Nie ma trybu powołania komisji, ale jest obowiązek jej powołania. Analizując przepisy nasuwają się następujące spostrzeżenia:
1. aby powołać komisję, należy mieć tryb w programie współpracy;
2. aby wprowadzić tryb do programu współpracy, należy go zmienić;
3. zmieniając program współpracy należy go dostosować do wymogów ustawy i skonsultować społecznie.
Czy by spełnić wymogi ustawy należy tworzyć nowe programy współpracy? Czy wystarczy jednie by organ wykonawczy samorządu powołując skład komisji określił tryb powoływania i zasady działania w zarządzeniu?

Odpowiedź: tryb powoływania i zasady działania komisji konkursowych powinny w myśl art. 5a ust. 4 pkt 11 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873 z późn. zm.) stanowić element rocznego programu współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3.
Jednakże art. 21 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2010 nr 28 poz. 146) przewiduje, że do rocznych programów współpracy uchwalonych przed dniem wejścia w Zycie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Intencją ustawodawcy, w przypadku tego przepisu przejściowego było, jak się wydaje, m.in. uniknięcie komplikacji w trakcie roku związanych ze stosowaniem nowej procedury tworzenia programów współpracy, ale także zmian w dotychczasowych programach współpracy.
Dlatego też zmiana programu współpracy uchwalonego przed 12 marca 2010 r., polegająca na wprowadzeniu do niego trybu powoływania i zasad działania komisji konkursowych nie podlega, zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz niektórych innych ustaw, reżimowi proceduralnemu znowelizowanej ustawy. Nie odnoszą się wiec do niej wymogi wynikające z art. 5 ust 1 (obowiązek przeprowadzenia konsultacji programu z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3), ani art. 5 ust. 5 (sposób prowadzenia konsultacji).
Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że zmieniając program współpracy uchwalony przed wejściem w życie ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz niektórych innych ustaw, nie trzeba stosować trybu uchwalania programów współpracy wprowadzonego powyższą ustawą.
Odrębną kwestia jest interpretacja art. 5 ust. 4 pkt. 11 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie i jego powiązania z procedurą ogłaszania otwartych konkursów ofert.
Analizy konkretnej normy prawnej należy dokonywać na gruncie systemu prawa, w szczególności zaś na gruncie całokształtu przepisów danej ustawy. Rozdział 2 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie dotyczący zalecenia realizacji zadań publicznych, w szczególności art. 13 regulujący kwestię ogłaszania konkursów ofert oraz art. 15 ust. 2a, dotyczący powoływania komisji konkursowych, Noe odwołuje się do postanowień programów współpracy.
W myśl art. 5b, w przypadku organów administracji rządowej, tworzenie tych programów jest fakultatywne, natomiast obowiązkiem organów administracji publicznej (w tym rządowej) jest prowadzenie działalności w sferze zadań publicznych we współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3, w formach wymienionych w tym przepisie, do których należy w szczególności zlecanie realizacji zadań publicznych. Interpretacja prowadząca do stwierdzenia, iż warunkiem koniecznym zlecania zadań w drodze otwartych konkursów ofert jest posiadanie programu współpracy, zawierającego tryb powoływania i zasady działania komisji konkursowych, de facto przeczyłaby wyrażonemu w ustawie explicite fakultatywnemu charakterowi programów współpracy tworzonych przez organy administracji rządowej.
Dlatego też, jak się wydaje, art. 5a ust. 4 pkt. 11 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie należy rozumieć w ten sposób, ze w przypadku organów, które uchwalą program współpracy, tryb powoływania i zasady działania komisji konkursowych powinny znaleźć się w tym programie – niezależnie od tego, czy dany organ administracji publicznej ma obowiązek uchwalania programu współpracy (jak w przypadku samorządu terytorialnego), czy też tworzy go na mocy przysługującego sobie uprawnienia (jak w przypadku organów administracji rządowej).
Natomiast w przypadku braku programu współpracy wynikającego z braku obowiązku jego uchwalenia (a także – analogicznie w przypadku gdy na mocy przepisu przejściowego obowiązuje program współpracy niezawierający postanowień, o których mowa w art. 5a ust. 4 pkt. 11 ustawy) tryb powoływania i zasady działania komisji konkursowych mogą wynikać z innych podstaw. Jak się zdaje, powinny to być akty wewnętrzne, ustanowione w formie zarządzeń organów wykonawczych j.s.t., lub wojewody. Nie ma natomiast obowiązku zachowania kwalifikowanego trybu tworzenia programów współpracy.
W świetle art. 5 ust 3 współpraca organów administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 w sferze zadań publicznych opiera się m.in. na zasadzie efektywności oraz zasadzie jawności. Uchwalenie trybu powoływania i zasad działania komisji konkursowych, zgodnego z treścią art. 15, lecz zawartego w akcie innym niż program współpracy, w sytuacji, kiedy uchwalenie programu współpracy nie jest obowiązkiem danego organu administracji publicznej, i program taki nie został uchwalony, czyni zadość zasadzie efektowności (gdyż nie umożliwia zlecania zadań publicznych), nie naruszając jednocześnie zasad jawności – o ile tryb ten jest udostępniony do publicznej wiadomości).
Zatem, w przypadku gdy program współpracy uchwalony pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów nie zawiera trybu powoływania komisji konkursowych, organ wykonawczy j.s.t powinien powołać tę komisję na podstawie trybu zawartego w innym akcie wewnętrznym.

Pytanie nr 4 na podstawie pytań skierowanych przez przedstawicieli samorządów terytorialnych zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie informacji: czy programy współpracy z organizacjami pozarządowymi, które muszą podejmować samorządy oraz mogą podejmować organy administracji rządowej na podstawie art. 5a ust. 1 i 2 oraz art. 5b ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie ( Dz. U. z 2003 r. Nr 96, poz. 873 z późn. zm.) są aktami prawa miejscowego? Jeżeli tak, to dlaczego organy administracji rządowej przyjmują program w drodze zarządzenia, a nie rozporządzenia?

Odpowiedź: Akty prawa miejscowego jako akty prawa powszechnie obowiązujące wiążą obywateli i organy administracji publicznej. Zgodnie z art. 94 Konstytucji RP (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) tworzone są przez organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie i obowiązują na obszarze działania organów, które je ustanowiły.
Programy współpracy z organizacjami pozarządowymi i podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie ( Dz. U. z 2003 r. Nr 96, poz. 873 z późn. zm.) to dokumenty programowe, określające zasady polityki realizowanej przez organ administracji publicznej wobec sektora pozarządowego. Ustawa, w art. 5a, przewiduje obowiązek przyjmowania rocznych programów współpracy przez organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego. Ponadto, już nie obligatoryjnie, mogą również uchwalać programy wieloletnie. W przypadku organów administracji rządowej, to mają one prawo przyjmować programy współpracy na okres od roku do 5 lat.
Roczne oraz wieloletnie programy współpracy z pozarządowymi i podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 mimo, że tworzone są przez upoważnione do tego ustawowo organy na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawach i obowiązują na obszarze działania organów, które je ustanowiły, nie są aktami prawa miejscowego, nie posiadają bowiem cech aktu normatywnego. Nie zawierają norm prawnych o charakterze generalnym i abstrakcyjnym, tzn. nie są kierowane do nieokreślonego kręgu podmiotów i nie kształtują (poprzez nakazy i zakazy) sytuacji prawnej ich adresatów. Zakres upoważnienia wynikający z art. 5a i 5b ustawy nie daje podstaw do rozstrzygania o prawach i obowiązkach adresatów, dla których powyższe programy są tworzone. Kwestie te regulują przepisy rangi ustawowej oraz umowa.
Z związku z powyższym organy administracji rządowej przyjmują programy współpracy, jako źródło prawa wewnętrznego (art. 93 ust. 2 Konstytucji RP) w formie zarządzenia.

Pytanie nr 5: na podstawie pytań skierowanych przez przedstawicieli samorządów terytorialnych zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie informacji: czy w programie współpracy z organizacjami pozarządowymi można zawrzeć wymogi z art. 41g ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie ( Dz. U. z 2003 r. Nr 96, poz. 873 z późn. zm.) a nie w oddzielnej uchwale organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego?


Odpowiedź: stosowanie do art. 41g ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie ( Dz. U. z 2003 r. Nr 96, poz. 873 z późn. zm.), organ stanowiący, odpowiednio powiatu lub gminy, określi w drodze uchwały tryb powoływania członków oraz organizację i tryb działania odpowiednio Rady Powiatowej lub Rady Gminnej. Z kolei art. 5a ustawy stwierdza, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego uchwala, po konsultacjach z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3, roczny program współpracy. Art. 5a ust. 4 określa jakie elementy winny znaleźć się w programie współpracy. Ponieważ katalog ten jest otwarty, wydaje się, że nic nie stoi na przeszkodzie, aby w programie współpracy uregulować kwestie związane z tworzeniem i funkcjonowaniem odpowiednio Gminnej i Powiatowej Rady Działalności Pożytku Publicznego. Jednakże, pragnę zwrócić uwagę, ze program współpracy z organizacjami pozarządowymi uchwalany na podstawie art. 5a ust. 1 jest programem rocznym, natomiast zasady dotyczące powoływania i funkcjonowania powiatowych czy gminnych Rad Działalności Pożytku Publicznego powinny być uregulowane w odrębnych uchwałach w celu zapewnienia trwałości ich postanowień.


Pytanie nr 6: czy organizacja pozarządowa i podmiot uprawniony w trybie art. 19a ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2003 r. Nr 96, poz. 873 z późn. zm.) składają wniosek w trybie KPA czy ofertę, określoną wzorem ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego?


Odpowiedź: zgodni z art. 19a ust. 2 ustawy (ostatnie zdanie) do oferty realizacji zadania publicznego składanej w trybie uproszczonym, stosuje się odpowiednio przepis art. 14 ustawy, dlatego też nie jest ona wnioskiem w rozumieniu Kodeksu Postępowania Administracyjnego.

Pytanie nr 7: zwracam się z uprzejmą prośbą o interpretację przepisów czy na podstawie ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. Nr 96, poz. 873 z późn. zm.) organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego musi podjąć uchwałę o sposobie konsultowania programu współpracy samorządu z organizacjami pozarządowymi.

Odpowiedź: zgodnie z art. 5 ust. 5 organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa, w drodze uchwały, szczegółowy sposób konsultowania z radami działalności pożytku publicznego lub organizacjami pozarządowymi i podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 projektów aktów prawa miejscowego w dziedzinach dotyczących działalności statutowej tych organizacji.
Art. 5a ust. 1 ustanawia po stronie organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego obowiązek uchwalania rocznego programu współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 – po konsultacjach z przeprowadzonych w sposób określony w art. 5 ust. 5.
W związku z tym, iż uchwalany obowiązkowo roczny program współpracy podlega konsultacjom społecznym w procedurze określonej uchwałą o szczegółowym sposobie konsultowania z radami działalności pożytku publicznego lub organizacjami pozarządowymi i podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 projektów aktów prawa miejscowego w dziedzinach dotyczących działalności statutowej tych organizacji, podejmowane uchwały o sposobie konsultacji jest obowiązkiem organu stanowiącego j.s.t. Brak takiej uchwały uniemożliwia prawidłowe wypełnienie obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust. 5.
Warto podkreślić, że ustawa nie mówi o uchwalaniu sposobu konsultacji programu współpracy, ale sposobu konsultowania z radami działalności pożytku publicznego lub organizacjami pozarządowymi i podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 projektów aktów prawa miejscowego w dziedzinach dotyczących działalności statutowej tych organizacji, który to sposób na mocy art. 5a ust. 1 ma zastosowanie także do konsultowania programów współpracy.
Mówienie o uchwale w sprawie sposobu konsultowania programów współpracy jest nieprecyzyjne, w świetle ustawy jest to bowiem ta sama uchwała, która dotyczy konsultowania projektów aktów prawa miejscowego w dziedzinach dotyczących działalności statutowej tych organizacji i o której mowa w art. 5 ust. 5. Nic nie stoi natomiast na przeszkodzie, aby uchwała ta rozróżniała sposób przeprowadzenia konsultacji w odniesieniu do różnych typów dokumentów.


Pytanie nr 8: na podstawie pytań skierowanych przed przedstawicieli samorządów terytorialnych zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielnie informacji w jaki sposób należy liczyć kwotę dotacji, określoną w art. 19a ust. 7 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873 z późn. zm.)?.Czy do tej kwoty należy dodać również środki przekazywane dla podmiotów na podstawie: ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jednolity Dz. U. 2002, Nr 147, poz. 1229 z późn. zm.), ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity Dz. U. 2004, Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), uchwały jednostki samorządu terytorialnego wydanej na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. 2003, Nr 162, poz. 1568 z późn. zm.), uchwały jednostki samorządu terytorialnego wydanej na podstawie ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (tekst jednolity Dz. U. 2007, Nr 223, poz. 1655 z późn. zm.), ustawy z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U.06. nr 227, poz. 1658, z późn. zm.), ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o sporcie kwalifikowanym (Dz. U. Nr 155, poz. 1298, z późn. zm.)?

Odpowiedź: Ustawa z dnia 22 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r., Nr 28, poz. 146) wprowadziła instytucję tzw. małych grantów określoną w art. 19a ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873 z późn. zm.).
Art. 19 a ust 7 ustanawia limit wysokości finansowych przyznanych przez organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego w trybie tzw. małych grantów. Nie może ona przekroczyć 20% dotacji planowanych w roku budżetowym na realizację zadań publicznych przez organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3.
Na gruncie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (a więc także na gruncie art. 19a tej ustawy) poprzez dotację rozumieć należy włącznie dotację w rozumieniu art. 127 ust. 1 pkt 1 lit. e oraz art. 221 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240).
Pierwszy z wymienionych przepisów wyróżnia wśród dotacji celowych środki przeznaczone na finansowanie lub dofinansowanie zadań zleconych do realizacji organizacjom pozarządowym. Art. 221 ust. 1 stanowi natomiast, że podmioty niezaliczane do sektora finansów publicznych i niedziałające w celu osiągnięcia zysku mogą otrzymywać z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacje celowe na cele publiczne, związane z realizacją zadań tej jednostki, a także na dofinansowanie inwestycji związanych z realizacją tych zadań.
Przez dotacje planowane w roku budżetowym na realizację zadań publicznych rozumieć należy zaplanowane w poszczególnych paragrafach budżetu jednostki samorządu terytorialnego środki przeznaczone na dotacje celowe na finansowanie lub dofinansowanie zadań zleconych do realizacji organizacjom pozarządowym oraz dotacje celowe na cele publiczne, związane z realizacją zadań organu, a także na dofinansowanie inwestycji związanych z realizacją tych zadań podmioty niezaliczane do sektora finansów publicznych i niedziałające w celu osiągnięcia zysku.

Pytanie nr 9: na podstawie pytań skierowanych przed przedstawicieli samorządów terytorialnych zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielnie informacji w jaki sposób należy liczyć wysokość środków przeznaczonych na realizację programu – na podstawie art. 5a ust. 4 pkt. 8 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873 z późn. zm.)?.

Odpowiedź: wysokość środków przeznaczonych na realizację programu, o której mowa w art. 5a ust 4 pkt. 8 to wysokość planowana na etapie tworzenia programu współpracy. Warto pamiętać, że to jest wielkość inna niż wysokość dotacji planowanych w roku budżetowym na realizację zadań publicznych przez organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3, o której mowa w art. 19a ust. 4. Program współpracy obejmuje bowiem różne przewidziane przez ustawę formy współpracy, nie tylko przekazywanie dotacji. Aby zminimalizować ryzyko zaistnienia konieczności zmian w programie warto powiązać ją z projektem budżetu. Ponadto wysokość środków może być wyrażona w formie kwoty maksymalnej lub minimalnej.

Podziel / Share
Opublikowane przez Mateusz Balcerowicz, 08.09.2011, Ilość wejść: 3551, Rejestr zmian
Zgłoś błąd Zadaj pytanie

Komentarz (0) Regulamin

  • Brak komentarzy

Aktualne projekty

Program "Rodzina 500 plus"
Razem Bezpieczniej
Afrykański pomór świń
Karta Dużej Rodziny
NFOŚ
Klęski żywiołowe
Narodowy Program Przebudowy Dróg Lokalnych
Regionalny System Ostrzegania
Krajowy Zasób Nieruchomości
Program „Niepodległa”
do góry